Het schilderij van Pieter Claesz (1597-1661) weerspiegelt
letterlijk de ijdelheid van de mens en symboliseert
tegelijkertijd de vergankelijkheid en de tijdelijkheid
van het aardse bestaan. De schilder houdt ons en zichzelf
een spiegel voor. In de glazen bol linksachter op tafel
zien we de schilder zelf, de ijdele mens.
Rechts
in het schilderij een andere ronde vorm als tegenstelling.
Een schedel die de vergankelijkheid vertegenwoordigt.
Het lege glas vertelt ons dat aan alles een einde
komt en het klokje vertegenwoordigt de onstuitbare
tijd, die door gaat en waarschuwt ons om ons niet
druk te maken over dit tijdelijke bestaan maar ons
te richten en voor te bereiden op het eeuwige. Nogal
moraliserend dus.
De schilder heeft zich veel moeite getroost om alle
zaken zo precies mogelijk uit te beelden. Zeer fijn
is de uitdrukking van het materiaal en stof.
Belangrijker
voor ons is dat de schilder ook heel nauwkeurig en
waarheidsgetrouw de voorwerpen heeft "nageschilderd"
zodat we kunnen aannemen de viool die er is afgebeeld
er in 17e eeuw ook zo heeft uit gezien. De uiterlijke
kenmerken die we uit andere onderzoeken kennen zijn
op[ dit schilderij goed herkenbaar.
Het instrument heeft nogal uitgesproken hoekpunten
hetgeen verwijst naar de archaïsche bouwwijze
waarbij geen hoekblokken werden toegepast maar de
punten iets werden verlengd om een groter lijmvlak
te krijgen. De krans is hoger dan die van de latere
violen en de hals die 10 mm korter is werd haaks in
de krans ingezet. De krul is grof en ondiep gesneden
en staat vrij los van de schroevenkast. Van de afsnijding
van de zijwanden in de schroevenkast is op dit schilderij
niet veel te zien. Kenmerkend is de dubbele randinleg
en de manier waarop de ballustervormige snaarhouder
aan de knop is bevestigd. De knop is gemaakt van een
stemsleutel en heeft dezelfde sikkel vorm als de andere
sleutels. Door de haakse hals is de kam vrij laag.
Let ook op de bijzondere vorm ervan. Speciale aandacht
verdienen ook de lange elegante f-gaten met scherpe
hoeken ( beter te zien op schilderijen van Judith
Leyster ) De strijkstok is er een van het type dat
we tegenwoordig een barok stok noemen.
Op
een ander schilderij van Pieter Claesz zien we een
viool en op de voorgrond een vijfsnarige cello gebouwd
volgens de hierboven beschreven traditie.
|
Muziekinstrumenten in de
Beeldende Kunst
